Wat vijf jaar geleden begon als een droom om vervoersarmoede aan te pakken, is in Leeuwarden uitgegroeid tot een bloeiend succes. Het project Iedereen Fietst heeft de Friese hoofdstad in beweging gekregen, maar voor initiatiefnemer Kees Mourits is het werk verre van af. “We bereiken nu pas het topje van de ijsberg. Om echt impact te maken in de hele provincie, moet het roer in de beleidskamers om.”
In een wereld waar de fiets voor de meeste Nederlanders vanzelfsprekend is, zag de initiatiefnemer van Iedereen Fietst een groeiende groep die buiten de boot viel. “We merkten dat veel kinderen simpelweg het geld niet hebben voor een fiets,” legt hij uit. “Bovendien ontbreekt vaak de cultuur waarin je van jongs af aan leert fietsen. Vervoersarmoede is een serieus thema.”
Een sociale motor in Leeuwarden
Met trots kijkt Kees rond in de Leeuwarder werkplaats, de spil van het project. Hier werken acht tot negen vrijwilligers aan het opknappen van fietsen. Dit zijn asielzoekers, statushouders, vrijwilligers van de Fietsersbond of vrijwilligers via Amaryllis. Meer info over vrijwilligerswerk in Leeuwarden: www.samenleeuwarden.nl.
“Het voelt bijna als een volwaardige onderneming met een enorme sociale dynamiek. We geven niet alleen fietsen weg; we bieden perspectief op werk en dragen bij aan de circulariteit door weesfietsen van de AFAC een tweede leven te geven.”
De successen in Leeuwarden zijn concreet. Waar Stichting Leergeld voorheen nieuwe fietsen uit de winkel kocht, is het beleid nu omgezet naar tweedehands exemplaren. Bovendien is de aanvraagleeftijd verlaagd van 12 naar 7 jaar. “Dat is cruciaal,” aldus Kees, “als je pas op je twaalfde een fiets krijgt, heb je de aansluiting met je klasgenoten en de verkeersveiligheid al lang gemist.”
De barrière van het beleid
Ondanks de euforie in Leeuwarden, wringt de schoen in de rest van Fryslân. In gemeenten als Smallingerland en Súdwest-Fryslân liggen volgens het project enorme kansen, maar hardnekkig beleid staat structurele verandering in de weg.
“Het grootste probleem is dat armoedebestrijding en verkeer & vervoer gescheiden werelden zijn binnen de gemeenten,” stelt hij kritisch. “Armoedebestrijding denkt vaak nog niet vanuit mobiliteit. Sommige instanties houden vast aan de gedachte dat een kind een nieuwe fiets moet krijgen om geen achterstand op te lopen op de middelbare school. Dat is een verouderd idee dat niet meer past bij deze tijd van duurzaamheid en recycling.”
De ideale wereld: een fiets voor elk kind
In de ideale wereld van Iedereen Fietst is een fiets geen luxe, maar een basisbehoefte. Scholen gaan immers steeds vaker op de fiets naar musea of voorstellingen. In sommige wijken is dat momenteel een groot probleem omdat simpelweg niet elk kind een eigen fiets heeft.
De missie voor de komende jaren is dan ook helder: het model van Leeuwarden uitrollen over de hele provincie. “We hoeven niet overal een eigen werkplaats te openen; samenwerkingen met lokale tweedehandsfietsenmakers kunnen ook de oplossing zijn. Maar de kern blijft: gemeenten moeten durven kiezen voor een structurele aanpak van weesfietsen en duurzame heruitgifte.”
Kijk meer voor informatie over het aanvragen van een kinderfiets op www.samenvoorallekinderen.nl
Oproep aan de Friese burger
Heeft u nog een (kinder)fiets in de schuur staan waar niets mee gebeurt? Iedereen Fietst roept iedereen op om bij te dragen aan dit sociale en duurzame initiatief. Vooral kinderfietsen zijn meer dan welkom. U kunt uw fiets brengen naar de werkplaats in Leeuwarden. Mail voor meer informatie naar info@iedereenfietst.frl.
Fietsplezier op IKC Eestroom
Op IKC Eestroom merkten leerkrachten dat oudere leerlingen soms niet konden fietsen. De oorzaak? Gebrek aan financiële middelen of ouders die zelf nooit hebben leren fietsen. Dankzij een samenwerking met Iedereen Fietst is daar verandering in gekomen.
De school ontving eerst drie fietsen voor de bovenbouw, maar ook de kleuters werden niet vergeten. Met acht nieuwe oefenfietsjes leren zij nu spelenderwijs balanceren tijdens het buitenspelen. “Het is een feest voor de kinderen op het schoolplein,” vertelt de trotse leerkracht Sita Visser.
De drempel voor ouders is verlaagd: via de jeugdondersteuner kunnen zij nu eenvoudig een eigen fiets aanvragen bij Stichting Leergeld. Zo wordt de fietsles op school vertaald naar zelfstandigheid buiten de poort. Of het nu gaat om een museumbezoek of een ritje naar een vriendje; op IKC Eestroom doet iedereen weer mee.
Op de foto: Kees Mourits en leerkracht Sita Visser van IKC Eestroom
De Fiets als Sleutel tot Meedoen
Peter Post, namens gemeente Leeuwarden nauw betrokken via de CityDeal Fietsen voor Iedereen, ziet dagelijks de meerwaarde. “Een fiets betekent vrijheid en zelfstandigheid. Het maakt het verschil bij een schoolkeuze of het vinden van een baan,” stelt Post.
De gemeente ondersteunt het project met werkruimte en weesfietsen die niet worden opgehaald. “Dit initiatief sluit naadloos aan bij onze visie op een inclusieve, circulaire maatschappij. Door gebruikte fietsen een tweede leven te geven, helpen we inwoners letterlijk vooruit. Wat in Leeuwarden werkt, kan elders in Friesland ook het cruciale zetje geven om mensen verder te helpen.”